Stok ve Maliyet • 28 Eylül 2026 • 7 dk
Teorik Stok ile Gerçek Stok Farkı Nasıl Bulunur?
Teorik stok nedir, gerçek stokla farkı nasıl hesaplanır? Restoran ve markette stok sayımı nasıl yapılır, kör sayım neden önemlidir, sayım farkı nasıl incelenir?
Kısa cevap
Teorik stok, son sayımdan bu yana girişler (alış, transfer, üretim) ile çıkışların (satış reçetesi, fire, zayi) hesaplanmasıyla bulunan “olması gereken” stoktur. Gerçek stok fiziksel sayımla bulunur. Fark = gerçek stok − teorik stok; negatif fark kayıp, fire, kayıt dışı çıkış veya eksik girişi gösterir.
Teorik stok formülü
Teorik stok = son sayım miktarı + alışlar + gelen transferler + üretim girişleri − reçeteli satış tüketimi − fire/zayi − giden transferler. Bu hesap her ürün ve her depo için ayrı yapılır. Örnek: son sayımda 20 kg kıyma var, 30 kg alındı, satışlardan reçeteyle 42 kg düştü; teorik stok 8 kg’dır. Sayımda 5 kg çıkarsa 3 kg açıklanması gereken fark vardır.
Restoran stok sayımı nasıl yapılır?
Sayım servis dışında, mal kabulü bittikten sonra yapılır. Depo bölgelere ayrılır (soğuk oda, kuru depo, bar), her bölge bir kişiye verilir. Açık ambalajlar ve yarı kullanılmış ürünler tartılarak sayılır. Sayım sırasında satış ve mal girişi yapılmaması, farkın doğru çıkması için şarttır.
Kör sayım nedir, neden önemlidir?
Kör sayımda sayımı yapan kişi sistemdeki miktarı görmez; yalnız gördüğünü yazar. Normal sayımda sistem miktarını gören kişi, farkı fark etmeden o sayıya yaklaşmaya meyillidir. Kör sayım, farkın gerçek büyüklüğünü ortaya çıkarır.
Tartımlı sayım
Peynir, et, açık içki ve dökme ürünlerde adetle sayım yapılamaz. Tartımlı sayımda ürün teraziye konur, dara (kap ağırlığı) düşülür ve net miktar kaydedilir. Bu, kilogram bazında tutulan stoklarda sayım farkını gerçekçi hale getirir.
Sayım farkı nasıl incelenir?
Fark çıkan ürünlerde sırasıyla bakılır: son mal girişi doğru işlenmiş mi, reçetedeki miktar gerçek porsiyonla uyumlu mu, fire ve zayi kaydedilmiş mi, iptal edilen ürünlerin stoğa etkisi doğru mu? Bu dört kontrolden sonra açıklanamayan fark, kayıp veya kayıt dışı çıkış olarak değerlendirilir.
El terminali ile sayım
Kağıda yazılıp sonradan bilgisayara girilen sayımda yazım hatası ve gecikme olur. Mobil cihazla sayımda miktar sayım anında kaydedilir; barkod okutularak ürün seçilir, tartılı ürün teraziden okunur.
MobRes Stok ile teorik stok ve sayım
MobRes Stok programında teorik stok pozisyonu satış, reçete ve stok hareketlerinden hesaplanır. Mobil uygulamada normal, kör ve tartımlı sayım yapılır; sayım sonuçları yetkili onayından sonra stoğa işlenir. Fark, kayıt bazında incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Teorik stok nedir?
Son sayım miktarına girişlerin eklenip satış, fire ve transfer çıkışlarının düşülmesiyle hesaplanan, kayıtlara göre elde olması gereken stok miktarıdır.
Stok sayımı ile sistem stoğu neden farklı çıkar?
Eksik işlenen mal girişleri, gerçek porsiyonla uyuşmayan reçeteler, kaydedilmeyen fire ve zayi, yanlış birim tanımları ve kayıt dışı çıkışlar farkın başlıca sebepleridir.
Restoranda stok sayımı ne sıklıkla yapılmalı?
Yüksek maliyetli ürünlerde (et, alkol, peynir) haftalık, diğer ürünlerde aylık sayım yaygın bir düzendir. Sayım sıklığı arttıkça farkın kaynağını bulmak kolaylaşır.
Kör sayım ile normal sayım arasındaki fark nedir?
Kör sayımda sayan kişi sistemdeki miktarı görmez. Bu, sayımın sistem rakamına göre “düzeltilmesini” önler ve gerçek farkı gösterir.