Stok ve Maliyet • 28 Eylül 2026 • 6 dk
Porsiyon Maliyeti Nasıl Hesaplanır? Reçete Maliyeti Örneği
Porsiyon maliyeti ve reçete maliyeti nasıl hesaplanır? Ürün maliyeti neden yanlış çıkar, alış fiyatı değişince maliyet nasıl güncellenir? Örnek hesap ve fire payı.
Kısa cevap
Porsiyon maliyeti, reçetedeki her bileşenin kullanılan miktarı ile birim maliyetinin çarpılıp toplanmasıyla bulunur; temizleme ve pişirme firesi varsa brüt miktar üzerinden hesaplanır. Maliyetin yanlış çıkmasının en sık sebepleri güncellenmemiş alış fiyatı, yanlış birim ve firenin reçeteye yansıtılmamasıdır.
Formül ve örnek hesap
Porsiyon maliyeti = Σ (bileşen miktarı × bileşenin birim maliyeti). Örnek (varsayımsal fiyatlarla) bir köfte porsiyonu: 180 g kıyma (kg 500 TL → 90 TL), 1 ekmek (8 TL), 60 g pilav pirinci (kg 80 TL → 4,8 TL), garnitür ve sos (6 TL). Porsiyon maliyeti 108,8 TL’dir. Satış fiyatı 360 TL ise maliyet oranı %30 olur.
Fire payı nasıl eklenir?
Temizlenen, kemiği ayrılan veya pişince ağırlık kaybeden ürünlerde reçeteye net değil brüt miktar yazılmalıdır. Örneğin pişince %25 kaybeden 180 g pişmiş et için 240 g çiğ et gerekir. Net miktar yazılırsa maliyet olduğundan düşük, stok farkı ise olduğundan yüksek çıkar.
Ürün maliyeti neden yanlış çıkıyor?
Üç sebep çoğu durumu açıklar: alış fiyatı aylar önceki fiyatla kalmıştır; bileşen birimi yanlıştır (kg yerine g); reçete mutfakta gerçekte kullanılan miktarla uyuşmaz. Mutfaktan birkaç porsiyonu tartarak reçeteyle karşılaştırmak, üçüncü sorunu hızla gösterir.
Alış fiyatı değişince maliyet nasıl güncellenir?
Maliyetin güncel kalması için alış faturasının programa girilmesi yeterli olmalıdır: bileşenin birim maliyeti yeni alışla güncellenir, reçetesinde o bileşen olan bütün ürünlerin maliyeti yeniden hesaplanır. Hangi maliyet yöntemi kullanıldığı (son alış fiyatı veya ağırlıklı ortalama) raporlarda tutarlı olmalıdır.
Hangi ürüne fiyat artışı gerekir?
Porsiyon maliyetleri güncel olduğunda maliyet oranı hedefini aşan ürünler listelenir. Fiyat kararı yalnız maliyet oranına göre değil, ürünün satış adedi ve menüdeki rolüne göre verilir.
MobRes Stok ile reçete maliyeti
Mobres POS’ta porsiyon ve reçete bazlı envanter düşümü ile hammadde sarfiyat ve maliyet raporları birlikte çalışır. MobRes Stok programında reçeteli tüketim, depo ve satın alma kayıtları aynı sistemde tutulur.
Sık Sorulan Sorular
Porsiyon maliyeti nasıl hesaplanır?
Reçetedeki her bileşenin kullanılan miktarı birim maliyetiyle çarpılır ve toplanır. Fireli ürünlerde brüt (temizlenmemiş/pişmemiş) miktar esas alınır.
Maliyet oranı nasıl hesaplanır?
Porsiyon maliyeti satış fiyatına (KDV hariç) bölünüp 100 ile çarpılır. 108,8 TL maliyetli ve 360 TL fiyatlı üründe oran yaklaşık %30’dur.
Alış fiyatı değişince her ürünü tek tek güncellemem gerekir mi?
Reçeteler bileşen stok kartlarına bağlıysa hayır. Bileşenin maliyeti alış kaydıyla güncellenir ve reçetesinde o bileşen bulunan ürünlerin maliyeti buna göre hesaplanır.